● Tấm pin mặt trời đầu tiên được chế tạo năm 1883. Nhà phát minh Charles Fritts (1850-1903) được xem là cha đẻ của công nghệ năng lượng mặt trời. Năm 1883, Fritts chế tạo pin mặt trời đầu tiên bằng cách phủ lớp vàng cực mỏng lên selenium. Thiết bị này đánh dấu sự ra đời ý tưởng chuyển đổi ánh sáng thành điện năng. Mặc dù “pin selenium” của Fritts chỉ chuyển đổi khoảng 1% ánh sáng mặt trời thành điện năng, nhưng nó chứng minh nguyên lý cơ bản của việc tạo ra điện từ ánh sáng mặt trời, dựa trên hiệu ứng quang điện. Sự ra đời của nó mở đường cho các tiến bộ của công nghệ năng lượng mặt trời hiện đại sau này.
● Tấm pin mặt trời thực tiễn đầu tiên ra đời năm 1954. Tấm pin mặt trời này được chế tạo bởi các nhà khoa học ở Phòng thí nghiệm Bell, Hoa Kỳ. Daryl Chapin, Calvin Fuller, Gerald Pearson khám phá ra, vật liệu bán dẫn như silicon hiệu quả hơn selenium. Họ chế tạo pin mặt trời silicon đầu tiên, chuyển đổi ánh sáng mặt trời thành điện năng với hiệu suất khoảng 6%. Sự ra đời pin mặt trời đầu tiên dựa trên silicon, cho thấy silicon là vật liệu lý tưởng, mang lại hiệu suất và độ ổn định cải thiện so với pin mặt trời dựa trên selenium. Các tấm pin mặt trời ngày nay sử dụng các thiết kế khác nhau nhưng vật liệu chủ yếu vẫn dựa trên silicon.
● Kỷ lục hiệu suất chuyển đổi năng lượng của tấm pin mặt trời. Kỷ lục hiện nay thuộc về tấm pin mặt trời song song perovskite/silicon, do công ty công nghệ năng lượng mặt trời LONGi, Trung Quốc thiết lập tháng 4/2025, có hiệu suất là 34,85%. Kỷ lục này, vượt qua kỷ lục cũ trước đó cũng do LONGi tạo ra năm 2024 với hiệu suất 34,6%. Kỷ lục hiệu suất chuyển đổi năng lượng 34,85%, được Phòng thí nghiệm năng lượng tái tạo quốc gia (NREL) Hoa Kỳ xác nhận, đánh dấu cột mốc phát triển mới của tấm pin mặt trời, vượt qua giới hạn lý thuyết Shockley-Queisser của pin mặt trời silicon đơn lớp (32-33%).
● Nhà máy điện mặt trời công suất megawatt (MW) đầu tiên trên thế giới, xây dựng năm 1982. Đó là nhà máy điện mặt trời Lugo, xây dựng tại hạt San Bernardino, California, Hoa Kỳ. Vào thời điểm đó, đây không chỉ là nhà máy điện mặt trời lớn nhất thế giới, mà còn là nhà máy điện mặt trời đầu tiên vượt qua cột mốc 1 MW. Tuy nhiên, nhà máy này không thể cạnh tranh với nhiên liệu hóa thạch trong suốt thời gian hoạt động, cuối cùng đã đóng cửa.
● Công suất điện mặt trời trên toàn cầu đã đạt 2.000 GW tính đến năm 2025. Nếu lấy cột mốc tấm pin mặt trời thực tiễn đầu tiên ra đời năm 1954 thì phải mất 68 năm (từ năm 1954 đến năm 2022) thế giới mới lắp đặt điện mặt trời đạt công suất 1.000 GW. Nhưng thế giới cũng chỉ mất ba năm để đạt thêm công suất 1.000 GW nữa vào năm 2025.
● Trung Quốc là quốc gia đầu tiên vượt qua 1.000 GW công suất điện mặt trời. Con số này, Trung Quốc đạt được vào năm 2025. Trong top 5 quốc gia dẫn đầu thế giới về tổng công suất điện mặt trời tính đến năm 2025, công suất điện mặt trời của Trung Quốc hiện nay còn nhiều hơn cả bốn quốc gia (Hoa Kỳ, Ấn Độ, Đức, Nhật Bản) xếp tiếp theo sau cộng lại.
● Điện mặt trời là hình thức điện năng rẻ nhất hiện có. Nghiên cứu do Viện công nghệ tiên tiến (ATI) của Đại học Surrey, Vương quốc Anh thực hiện, cho biết điện mặt trời hiện là hình thức điện năng mới rẻ nhất hiện có, chỉ đạt mức 0,03 đô la/kWh ở những vùng khí hậu nắng nhất. Nghiên cứu cho thấy, từ năm 2010 đến năm 2023, LCOE (chi phí điện bình quân) của các dự án điện mặt trời quy mô lớn giảm hơn 80%.
