Những chuyến du lịch ở các vùng biển khu vực Tây Nam bộ, có mục hấp dẫn là các chuyến câu mực vào ban đêm. Giữa trời tối đen như mực, ngồi trên thuyền, ánh đèn sáng rực rọi xuống biển cho bạn cảm giác khó tả về những chuyến câu mực đêm.

Các tour câu mực đêm thường bắt đầu từ khi màn đêm buông xuống, vì kinh nghiệm của ngư dân cho thấy, loài mực thường đi ăn vào lúc chạng vạng tối kéo về nửa đêm, hoặc lúc rạng đông. Nếu kiên nhẫn, kết hợp biết được thói quen của mực thì chuyến đi câu dễ trúng nhiều mực.

Bởi đặc thù của mực là khi chúng cảm nhận được vùng ánh sáng thì ngay lập tức bơi lại tìm thức ăn. Hầu hết các thuyền đi câu mực đêm đều chuẩn bị bình điện ắc quy, bóng đèn loại huỳnh quang, hoặc bóng đèn LED để đảm bảo đủ ánh sáng cho quá trình câu. Đèn càng sáng, càng hy vọng câu được nhiều mực.

Mồi câu mực không cần mồi thật, thường là những con tôm bằng nhựa dẻo, có lớp phản quang bao phủ khoảng phân nửa của mồi câu. Khi ánh đèn sáng rọi xuống mồi câu, phần phản quang sẽ phát sáng dụ mực kéo đến.

Phương pháp dùng đèn sáng vào ban đêm để thu hút một số loại cá hay mực không phải là chuyện mới. Nhưng câu hỏi, tại sao mực bị thu hút bởi ánh sáng của đèn vào ban đêm vẫn chưa được trả lời rõ.

Những người nghiên cứu về đặc điểm này của loài mực đã có những suy luận ít ỏi về chủ đề này. Chẳng hạn, trong một bài báo năm 1979 của nhà sinh học Roger Hanlon (Hoa Kỳ), sau đó được thảo luận về những lý do có thể xảy ra xung quanh chuyện mực bị thu hút bởi ánh sáng. Lý do hợp lý nhất cho rằng, mực bị thu hút bởi nguồn ánh sáng do ngư dân tạo ra, bởi vì mực nghĩ rằng con mồi của chúng cũng sẽ ở xung quanh vùng ánh sáng này, thích hợp để chúng săn mồi.

Một giải thích khác được xem cụ thể hơn về vấn đề này. Mực ống có thức ăn là cá nhỏ, tôm, các động vật phù du. Động vật phù du được biết là di chuyển theo phương thẳng đứng trong ngày (lên vào ban đêm, xuống vào ban ngày), theo đó, mực có thể cũng di chuyển theo sau con mồi của chúng.

Lý do cho sự di chuyển này là do động vật phù du ăn thực vật phù du. Vào ban ngày, động vật phù du ở trong vùng nước sâu hơn, vì ở trên bề mặt biển chúng dễ bị phát hiện bởi những kẻ săn mồi hơn. Việc di chuyển theo chiều đứng của động vật phù du trong ngày là do chúng điều chỉnh theo môi trường sống. Những con vật ăn động vật phù du, bao gồm cả mực ống, di chuyển đuổi theo con mồi của chúng, chứ không hẳn là phản ứng với ánh sáng.

Vì vậy, chiếu ánh sáng xuống mặt nước, ánh đèn câu sẽ thu hút động vật phù du, con mồi nhỏ, các loài cá nhỏ, theo đó, mực cũng sẽ bị thu hút đến tìm thức ăn.